المسعودي ( مترجم : م . ابو القاسم پاينده )
31
التنبيه والإشراف ( فارسي )
ذكر هفت اقليم و حدود ان و آنچه دربارهء طول و عرض اقليمها گفتهاند و مطالب مربوط به اين معنى همهء معمورهء جهان بهفت قسم است كه هر قسمت را اقليم گويند . حكيمان ملل كه بعلم هندسه و مساحت زمين توجه داشتهاند دربارهء اين اقليمها اختلاف كردهاند كه آيا در شمال و جنوب است يا فقط در شمال است و در جنوب نيست . بيشتر بر اين رفتهاند كه هفت اقليم در شمال است و در جنوب نيست . جمعى نيز گفتهاند كه متقدمان هفت اقليم را در شمال خط معدل النهار تعيين كردهاند و در جنوب چيزى تعيين نكردهاند . از آن رو كه معمورهء جنوب اين خط ناچيز است . هرمس و پيروان وى از مصريان و ديگران بر اين رفتهاند كه در جنوب نيز هفت اقليم هست چنان كه در شمال هست . هفت اقليم معمورهء شمال را به صورت دائرهها تعيين كردهاند و اقليم چهارم كه بابل است در ميان آن جاى دارد و شش دايره اطراف آنست . هر اقليم هفتصد فرسخ در هفتصد فرسخ است . اقليم اول هند است ، دوم حجاز و حبشه ، سوم مصر و افريقيه ، چهارم بابل و عراق ، پنجم روم ، ششم يأجوج و مأجوج ، هفتم يوماريس و چين . حد اقليمها از مشرق از ديار چين و غيره آغاز مىشود . حد اقليم اول درياى مجاور مشرق است ، حد دوم آن درياى مجاور